تیوری های انتقادی در دهه های اخیر تاثیر قابل توجه ای بر توسعه محیط های شهری و منطقه ای داشته اند.گفتمان انتقادی توان فکری و ذهنی برنامه ریزان را از نگاه صرفاقتصادی به سایر افق های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اکولوژیکی و ... معطوف کرده و پایه گذارتکوین نظام تعاملی گفتگو مدارانه بینبرنامه ریزان و جامعه شده است.در این مقاله با استنادبه ادبیات انتقادی،سیر نضج و شکل گیری نظریات انتقادی برنامه ریزی،گونه شناسی های رایج و تحولات اخیر در حوزه مسایل منطقه ایمورد بررسی قرار گرفته است.جمع بندی حاصل از برآیند نظریات انتقادی برنامه ریزیمشخص می کند یگانه وتنها نظریه برنامه ریزی جامع نگر که می تواند سکان دار توسعه شهرها و مناطق گردد ؛ تیوری های برنامه ریزی انتقادی مشارکتی و ارتباطی می باشند. نظریهانتقادی برنامه ریزی مشارکتی سودای توسعه علمی و عملی همه جانبه مناطق را در پرتو کنش ارتباطی دنبال می نماید ودرپی آن است تا سیاست گذاری های یک سویه و خودمحوربرنامه ریزان را ازبین برده؛ کارگزاران اجتماعی و آحاد جامعه را ازنقش های منفعل گذشته خارج ساخته و آنان را به کنشگران فعال در عرصه برنامه ریزی و اجرای طرح های منطقه ای بدل نماید.